Hoe gezamenlijke distributie CO2-uitstoot verlaagt

Gezamenlijke distributiehubs kunnen de CO2-uitstoot in de logistieke sector drastisch verminderen. Door goederenstromen te bundelen, efficiëntere routes te plannen en lege kilometers te beperken, wordt niet alleen transport duurzamer, maar ook kostenbesparend voor bedrijven. Met zero-emissiezones in 30 Nederlandse steden vanaf 2025 is deze aanpak urgenter dan ooit.

Belangrijkste inzichten:

• Bundeling van zendingen: Minder voertuigen nodig door centraal overslagpunt.
• Efficiëntere routes: Kortere afstanden en minder stilstand.
• Minder lege kilometers: Retourritten benutten voor afval en logistiek en retourverwerking.
• Praktijkvoorbeelden: Bedrijven zoals Bode Scholten en Hubbel tonen CO2-reducties tot 76%.

Uitdagingen: Coördinatie tussen partijen en initiële investeringen kunnen complex zijn. Toch bieden gezamenlijke hubs een kans om logistiek slimmer en schoner in te richten.

Hoe gezamenlijke distributie CO2-uitstoot verlaagt

Het principe van gezamenlijke distributie verlaagt de CO2-uitstoot op drie manieren: door het bundelen van zendingen, het efficiënter maken van routes en het verminderen van lege kilometers. Hier is hoe deze mechanismen werken.

Zendingen bundelen

Door ladingen van verschillende vervoerders samen te voegen in één distributiehub, wordt het aantal benodigde voertuigen fors teruggebracht. Deze hubs, vaak gelegen aan de rand van steden, brengen diverse logistieke stromen samen en maken efficiëntere distributie mogelijk.

Een bijkomend voordeel is de mogelijkheid om transportmodi te scheiden. Grote dieselvrachtwagens leveren hun lading af bij de hub, waarna kleinere, emissievrije voertuigen zoals elektrische bakfietsen en bestelwagens zorgen voor de levering in de stad. Dit vermindert niet alleen de uitstoot, maar maakt ook stedelijke distributie flexibeler.

Kortere en efficiëntere routes

Door centralisatie van goederenstromen kunnen routes beter worden geoptimaliseerd. In plaats van dat voertuigen langs meerdere afzenders rijden, halen ze alle goederen op één centrale locatie op en volgen ze de meest efficiënte route naar hun bestemming.

Daarnaast dragen microhubs en pakketlockers in steden bij aan een snellere en efficiëntere bezorging. Bezorgers hoeven minder tijd te besteden aan zoeken naar parkeerplekken of wachten bij gesloten deuren, wat de stilstandtijd van voertuigen aanzienlijk vermindert. En elke bespaarde liter diesel betekent 2,6 kg minder CO2-uitstoot.

Minder lege kilometers

Lege retourritten zijn een grote bron van onnodige uitstoot. Gezamenlijke hubs bevorderen samenwerking tussen regionale vervoerders, wat leidt tot een betere benutting van voertuigen.

Bovendien kunnen vrachtwagens op de terugweg verpakkingsmateriaal, afval of geretourneerde producten meenemen. Dit maakt de ritten productiever en verlaagt het aantal lege kilometers. Voor langere afstanden bieden Longer Heavier Vehicles (LZV's), met een lengte tot 25,25 meter, een oplossing. Deze voertuigen kunnen meer volume per rit vervoeren, wat het totale aantal ritten verder reduceert.

sbb-itb-343ebd0

Voorbeelden van CO2-reductie in de praktijk

Praktijkvoorbeelden laten zien hoe gezamenlijke distributie kan bijdragen aan een aanzienlijke vermindering van CO2-uitstoot.

Case Study: Stedelijke logistiek

Hubbel Stadslogistiek heeft in mei 2023 laten zien hoe efficiënt bundelen werkt in Nederlandse steden. Een analyse van een winkelstraat toonde aan dat het aantal voertuigbewegingen per dag kon dalen van meer dan 200 naar slechts 8 dankzij hun consolidatiediensten. COO Koen Idzenga benadrukt:

"Wij willen de stad mooier en leefbaarder maken met de belofte dat we door slim te bundelen minimaal vijf ritten in de stad kunnen vervangen door één."

Een pilot in Kijkduin tijdens de zomer van 2021 liet vergelijkbare resultaten zien. Hier werden zeven bestelwagens vervangen door één elektrische bus, wat niet alleen de CO2-uitstoot, maar ook de verkeersdrukte aanzienlijk verminderde. Leveranciers en strandtenten werkten samen met Hubbel om leveringen te bundelen, waardoor het strandgebied veel minder belast werd.

Hoewel stedelijke hubs vooral de drukte in steden aanpakken, bieden toepassingen op langere afstanden vergelijkbare voordelen op regionale schaal.

Case Study: Middle-mile transport

Voor transport over langere afstanden tussen distributiehubs biedt het Transmission-netwerk indrukwekkende resultaten. Transportbedrijf Bode Scholten wist door samen te werken met partners die dezelfde routes rijden een reductie van 56-63% in gereden kilometers te behalen, samen met een verlaging van 71-76% in CO2-uitstoot.

Ook CTS GROUP nam in 2021 een vergelijkbare aanpak. Door netwerkdistributie en Europese samenwerkingen te benutten, realiseerden zij een relatieve CO2-reductie van 30%. Bovendien zijn sinds 2020 al hun voertuigen volledig klimaatneutraal dankzij het gebruik van HVO100-brandstof en CO2-compensatie.

Voor elektrisch transport op de middellange afstand investeert Oegema Logistics+ in eigen laadinfrastructuur. Hun vloot bestaat uit 22 elektrische bakwagens en 6 elektrische trekkers, die worden opgeladen door een zonnepark met 25.000 panelen. Met Smart Energy Hubs in Dedemsvaart, Geleen en Eck & Wiel streeft het bedrijf naar volledig duurzaam transport in Nederland tegen 2030.

Deze praktijkvoorbeelden tonen aan dat gezamenlijke distributie en efficiëntere routes niet alleen theoretisch, maar ook praktisch zorgen voor een meetbare vermindering van CO2-uitstoot.

Stappen voor het opzetten van gezamenlijke distributiehubs

Het opzetten van een gezamenlijke distributiehub vraagt om een doordachte aanpak waarbij meerdere partijen nauw samenwerken. De eerste stap is het vinden van geschikte partners en een locatie die zowel efficiënt als duurzaam is. Circulaire platforms kunnen hierbij helpen door lege kilometers te verminderen en retourstromen te optimaliseren. Hieronder worden de belangrijkste stappen toegelicht om een gezamenlijke distributiehub succesvol te realiseren.

Samenwerkingsverbanden opbouwen

Een effectieve hub begint met sterke samenwerkingen tussen transporteurs, bedrijven en gemeenten. Een goede eerste stap is contact opnemen met de netbeheerder om "netburen" te identificeren - bedrijven die op hetzelfde elektriciteitsnet zijn aangesloten.

Eerdere casestudies, zoals het Transmission-netwerk, laten zien hoe deze aanpak kan leiden tot minder gereden kilometers en een lagere CO2-uitstoot. Provincies bieden vaak ondersteuning via "hubregisseurs" - onafhankelijke experts die bedrijven, gemeenten en netbeheerders begeleiden bij het opzetten van samenwerkingen.

Het is belangrijk om afspraken juridisch vast te leggen, bijvoorbeeld via een Groeps-TO (Groeps Transport Overeenkomst). Hierin worden zaken als energieverdeling, kosten en eigendom geregeld. Betrek daarnaast de gemeente vroeg in het proces. Zij kunnen niet alleen helpen met vergunningen, maar ook als "launching customer" optreden door hublocaties op te nemen in aanbestedingsvoorwaarden.

De juiste locatie kiezen

De locatiekeuze speelt een cruciale rol in het succes van een hub. Hubs aan de stadsrand maken bijvoorbeeld "ontkoppeling" mogelijk: zware vrachtwagens lossen hun lading, waarna emissievrije voertuigen de laatste kilometers afleggen. Dit wordt steeds belangrijker, aangezien bijna 30 Nederlandse steden vanaf 2025 nul-emissiezones invoeren. Amsterdam en Rotterdam starten op 1 januari 2025, Arnhem volgt op 1 juni 2026, en Apeldoorn, Ede en Zaanstad op 1 januari 2030.

Controleer ook de capaciteit van het elektriciteitsnet bij het kiezen van een locatie. Als het net vol zit, kan samenwerking met naburige bedrijven een oplossing bieden, bijvoorbeeld door een energiehub te vormen die lokale energieproductie en -gebruik optimaliseert. Een voorbeeld hiervan is de City Logistics Innovation Campus (CLIC) bij Amsterdam, waar transport, onderzoek, catering en energievoorzieningen samenkomen op één locatie.

Kies bij voorkeur voor multifunctionele locaties. Naast overslagpunten kunnen deze ook retourverwerking, lokale energieopwekking en gedeelde faciliteiten bieden, wat de levensvatbaarheid vergroot. De Stadshubs.nl-kaart is een handig hulpmiddel om bestaande nul-emissiehubs en transportaanbieders in specifieke regio's te vinden.

Samenwerken met circulaire platforms

Circulaire platforms zoals Retoertje.nl kunnen de efficiëntie van gezamenlijke hubs verhogen door retourstromen en overstock slim te beheren. Door geretourneerde en overtollige producten te bundelen en via hubs te verwerken, worden onnodige transportbewegingen en lege kilometers verminderd. Dit draagt niet alleen bij aan een circulaire economie, maar verlaagt ook verspilling.

Het integreren van retourlogistiek in gezamenlijke hubs biedt meerwaarde voor alle betrokken partijen. In plaats van dat iedere leverancier zijn eigen retourstroom beheert, kunnen meerdere partijen gebruikmaken van een centraal punt. Hier worden producten verzameld, gesorteerd en opnieuw in de keten gebracht. Dit verlaagt niet alleen de CO2-uitstoot, maar optimaliseert ook voorraadbeheer en transportkosten.

Om dit soepel te laten verlopen, is het essentieel om gedeelde IT-systemen en Warehouse Management Systems (WMS) te implementeren. Deze systemen zorgen voor een efficiënte data-uitwisseling tussen partners. Daarnaast kan een hubmanager worden aangesteld om processen te coördineren, ondersteund door een Energy Management System (EMS) dat energieopwekking en -verbruik continu afstemt.

Voordelen en uitdagingen van gezamenlijke distributie

Gezamenlijke distributiehubs brengen niet alleen een aanzienlijke vermindering van de CO2-uitstoot met zich mee, maar helpen ook om logistieke kosten te drukken. Toch zijn er ook uitdagingen, zoals de coördinatie tussen verschillende partijen en de benodigde investeringen. Samenwerkingen binnen distributienetwerken hebben bijvoorbeeld geleid tot een CO2-reductie tot wel 76% en een daling van gereden kilometers met 63%. Voor sectoren zoals de bouw, waar logistiek ongeveer 15% van de totale projectkosten beslaat, kan dit een enorm verschil maken. Efficiëntere leveringen via hubs leveren hier directe financiële voordelen op.

Maar er zijn ook obstakels. Veel bedrijven onderschatten de verborgen kosten van hun huidige logistieke processen. Zoals Koen Idzenga van Hubbel uitlegt:

"Onze klanten werken met ons omdat het simpelweg geld bespaart. Veel bedrijven denken: 'Ik heb een eigen auto, ik rij zelf wel', maar zien niet de verborgen kosten van inefficiënt transport."

Daarnaast is het coördineren van meerdere onderaannemers en leveranciers vaak complex. Ook de initiële investeringen in zaken als locaties, technologie en emissievrije voertuigen kunnen een flinke drempel vormen. Bovendien zorgen overgangsregelingen voor nul-emissiezones, die pas in 2027 of 2028 volledig van kracht worden, ervoor dat de urgentie soms minder direct wordt gevoeld.

Voordelen en uitdagingen vergelijken

Onderstaande tabel geeft een helder overzicht van de belangrijkste voordelen en de bijbehorende uitdagingen.

Conclusie

De resultaten laten zien dat gezamenlijke distributiehubs een cruciale rol spelen in het verduurzamen van de logistiek in Nederland. Door logistieke stromen te bundelen, kunnen bedrijven hun CO2-uitstoot aanzienlijk verlagen en tegelijkertijd besparen op operationele kosten. Met bijna 30 Nederlandse steden die binnenkort nul-emissiezones invoeren, wordt samenwerking binnen de logistieke sector onmisbaar.

Elektrificatie en gedeelde logistiek zijn de drijvende krachten achter deze verandering. Energiehubs, verspreid over ongeveer 350 grote bedrijventerreinen, kunnen tegen 2030 zorgen voor een extra CO2-reductie van 4 tot 6 megaton – dat is 3% tot 4% van de totale huidige uitstoot in Nederland. Deze hubs, die eerder werden besproken in de context van circulaire platforms, zijn een belangrijke schakel in de duurzame transitie. Zoals Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, treffend stelt:

"Werken met energiehubs kan echt het verschil maken bij het verduurzamen van bedrijventerreinen. Laten we er snel mee aan de slag gaan."

De praktijk bewijst dat deze aanpak effectief is. Voorbeelden uit de sector tonen aan dat gezamenlijke distributie niet alleen milieuwinst oplevert, maar ook zorgt voor een efficiëntere bedrijfsvoering.

De volgende stap is opschaling. Bedrijven moeten investeren in samenwerkingen, gedeelde infrastructuur en multifunctionele hubs die meer bieden dan alleen overslag. Met een goede samenwerking tussen overheid, logistieke spelers en energieleveranciers kunnen de ambitieuze klimaatdoelstellingen voor 2030 werkelijkheid worden.

FAQs

Wanneer is een gezamenlijke distributiehub interessant voor mijn bedrijf?

Een gezamenlijke distributiehub kan een slimme keuze zijn voor bedrijven die kosten willen drukken, infrastructuur beter willen benutten en tegelijkertijd hun CO2-uitstoot willen verlagen. Door samen te werken met andere bedrijven kun je profiteren van schaalvoordelen, efficiëntere stedelijke distributie zonder emissies en makkelijker voldoen aan strengere milieuregels.

Vooral bedrijven met hoge energie- en transportkosten kunnen hier veel voordeel uit halen. Het biedt niet alleen een kans om duurzamer te opereren, maar ook om logistieke processen soepeler en effectiever te maken.

Hoe regel je data, planning en kostenverdeling tussen partners?

Het beheren van data, planning en kostenverdeling vraagt om een goed doordachte aanpak. Begin met het verzamelen en delen van gestandaardiseerde gegevens, zodat iedereen met dezelfde informatie werkt. Maak daarnaast duidelijke afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is. Het gebruik van internationale standaarden, zoals het GHG Protocol, biedt hierbij een stevige basis. Dit protocol helpt om transparantie te waarborgen en kosten eerlijk te verdelen op basis van emissies en activiteiten.

Een gezamenlijke aanpak maakt het niet alleen makkelijker om CO2-uitstoot binnen de logistieke keten te monitoren, maar biedt ook de kans om verbeteringen door te voeren. Zo werk je samen aan effectieve en meetbare reducties.

Hoe combineer je een hub met retourstromen via Retoertje.nl?

Door een logistieke hub te koppelen aan Retoertje.nl kun je retourstromen slimmer beheren. Producten worden verzameld, gecontroleerd op kwaliteit en opnieuw beschikbaar gesteld voor verkoop. Dit proces vermindert verspilling en draagt bij aan een duurzamere aanpak. Digitale hulpmiddelen, zoals real-time tracking, maken het proces efficiënter, terwijl samenwerking tussen verschillende partijen zorgt voor meer transparantie. Deze combinatie van een hub en Retoertje.nl ondersteunt een circulaire economie en helpt de CO2-uitstoot te verlagen.