Onderzoek: Voordelen van Hergebruikte Materialen voor DIY

Hergebruikte materialen bieden voordelen voor zowel je portemonnee als het milieu. Ze zijn vaak goedkoper, verminderen afval en besparen energie. Bovendien dragen ze bij aan een circulaire economie waarin grondstoffen langer in gebruik blijven. Hier zijn de belangrijkste punten:

• Kostenbesparing: Hergebruikte materialen zijn vaak stukken goedkoper dan nieuwe producten.
• Lagere CO₂-uitstoot: Het vermijden van nieuwe grondstofwinning bespaart energie en vermindert uitstoot.
• Minder afval: Door materialen een tweede leven te geven, houd je waardevolle spullen uit de afvalberg.
• Gezonder binnenklimaat: Natuurlijke hergebruikte materialen zoals hout en klei verbeteren de luchtkwaliteit.
• Meer inspiratie: Materialen met unieke eigenschappen stimuleren creativiteit en maken projecten interessanter.

Platforms zoals Retoertje.nl maken dit proces eenvoudiger door gecontroleerde en hoogwaardige materialen aan te bieden tegen scherpe prijzen. Hergebruik is niet alleen een slimme keuze voor je project, maar ook een stap richting een duurzamere toekomst.

Circulair Bouwen | Bouw je Toekomst #1 | Company New Heroes

sbb-itb-343ebd0

Milieueffect van Hergebruikte Materialen in DIY

Lagere CO₂-uitstoot en Minder Afval

Door bouwafval te recyclen en hergebruiken, wordt er maar liefst 264 kg CO₂-equivalent per ton bespaard. Dit komt doordat het energie-intensieve proces van grondstofwinning en productie wordt overgeslagen. Stel je voor: als de hele EU overstapt op geavanceerde recycling en hergebruik van bouwmaterialen, zou dit jaarlijks een besparing van 33 miljoen ton CO₂-equivalent kunnen opleveren. Momenteel ligt het herstelpercentage van bouwafval op 89%, al wordt veel hiervan nog verwerkt tot producten van lagere kwaliteit.

Sommige materialen bieden nog meer voordelen. Een onderzoek uit februari 2025, uitgevoerd in 23 Vlaamse sociale woningbouwwijken (1.876 woningen), onthulde dat het hergebruiken van cementtegels en gevelstenen 12,3% van de totale gebouwmassa bespaarde en de CO₂-uitstoot met 18,8% verminderde. Dit onderzoek, uitgevoerd door Rotor DC, richtte zich op woningen gebouwd tussen 1945 en 2005 en benadrukte het concept van "urban mining". Hierbij worden bestaande gebouwen gezien als waardevolle bronnen voor nieuwe materialen.

"Reuse may provide an excellent, environmentally preferred alternative to other waste management methods, because it promotes resource efficiency and reduces air, water and soil pollution." – JRC Publications Repository

Deze cijfers laten zien dat hergebruik niet alleen afval vermindert, maar ook een cruciale stap is richting een duurzamere toekomst.

Ondersteuning van een Circulaire Economie

Het hergebruik van materialen sluit perfect aan bij de bredere visie van een circulaire economie. In DIY-projecten blijven materialen langer in omloop en behouden ze hun waarde, wat bijdraagt aan het verminderen van de afhankelijkheid van eindige grondstoffen.

"The circular economy is a system where materials never become waste and nature is regenerated." – Ellen MacArthur Foundation

Een duidelijk voorbeeld hiervan is het opknappen van een oude houten kast. Door deze een tweede leven te geven in plaats van een nieuwe te kopen, voorkom je niet alleen extra afval, maar behoud je ook de energie en grondstoffen die al in het meubel zitten. Het gebruik van materialen die eenvoudig te repareren en uit elkaar te halen zijn, versterkt dit effect. Dit soort ecodesign-principes zorgen ervoor dat onderdelen meerdere levenscycli doorlopen. Het resultaat? Een veerkrachtig systeem dat zowel het milieu als de economie ondersteunt.

Kostenbesparing door Hergebruikte Materialen

Lagere Materiaalkosten versus Nieuwe Producten

Hergebruikte materialen zijn niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor je portemonnee. Ze zijn vaak stukken goedkoper dan nieuwe producten, wat direct de kosten van je DIY-project verlaagt . Daarnaast bespaar je indirect op kosten die gepaard gaan met grondstofwinning en productie.

"Door spullen een tweede leven geven, hebben we minder nieuwe nodig. Dat is beter voor het klimaat én je portemonnee." – Milieu Centraal

De mate van besparing hangt af van het type materiaal. Houten balken, keukenkasten en tuintegels leveren vaak flinke kortingen op vergeleken met showroomprijzen. Aan de andere kant zijn zaken zoals toiletpotten en wastafels minder voordelig en vereisen ze vaak extra schoonmaakwerk . Bij ramen en kozijnen is het belangrijk om de isolatiewaarde goed te controleren. Een goedkope tweedehands optie kan op lange termijn juist duurder uitvallen door hogere energiekosten.

Hergebruik en remanufacturing beperken de kosten voor materialen, verwerking en productie tot een minimum. Alleen inspectie- en reinigingskosten blijven over. Onderzoeken tonen aan dat circulaire ontwerpen over hun hele levensduur vaak economisch aantrekkelijker zijn.

"The most flexible variant of the CIK [Circular Kitchen] has the lowest LCC outcome, even when considering multiple interest, lifespan and remanufacturing and recycling scenarios." – Bas Wouterszoon Jansen, onderzoeker aan de TU Delft

Een handige tip: zoek materialen in je eigen regio en plan je transport slim. Zo voorkom je dat hoge brandstofkosten de besparingen van tweedehands materialen tenietdoen. Naast deze financiële voordelen levert hergebruik ook aanzienlijke energiebesparingen op.

Energiebesparing door Hergebruikte Materialen

Hergebruik bespaart niet alleen geld, maar ook energie. Dit komt doordat je de "embodied energy" vermijdt – de energie die nodig is voor het winnen van grondstoffen, industriële verwerking en transport van nieuwe materialen. Deze verborgen energie kan in woningen oplopen tot wel 12% van het totale energieverbruik. Door bestaande materialen opnieuw te gebruiken, sla je dit energie-intensieve proces over.

De bouwsector neemt maar liefst 40% van de wereldwijde materiaalstroom en 32% van het mondiale energieverbruik voor zijn rekening. Hergebruik behoudt de oorspronkelijke waarde van materialen, terwijl recycling vaak meer energie kost en resulteert in toepassingen van lagere kwaliteit (downcycling). Het verbeteren van isolatie met bestaande structuren is een relatief voordelige maatregel die zowel energie- als milieukosten verlaagt.

Een praktisch voorbeeld: door hergebruik kunnen DIY'ers energiebesparende hulpmiddelen maken, zoals een "hooikist" om gasverbruik tijdens het koken te verminderen. Bij renovaties kan het toepassen van hergebruikte materialen in de gebouwschil leiden tot een flinke daling van de energiebehoefte voor verwarming op de lange termijn.

Gezondheidsvoordelen van Natuurlijke Hergebruikte Materialen

Betere Luchtkwaliteit Binnenshuis

Materialen zoals hout, klei en stro, die zowel natuurlijk als hergebruikt zijn, kunnen de luchtkwaliteit binnenshuis flink verbeteren. In tegenstelling tot synthetische bouwmaterialen geven deze nauwelijks vluchtige organische stoffen (VOS) of formaldehyde af, stoffen die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Aangezien mensen in Westerse landen meer dan 80% van hun tijd binnen doorbrengen, heeft dit een directe invloed op hun welzijn.

Hout en klei hebben bovendien een indrukwekkend vermogen om VOS te adsorberen en vocht te reguleren. Ze doen dit vier tot vijf keer effectiever dan conventionele materialen, wat helpt om schimmelvorming te voorkomen.

"Het vochtbufferende vermogen van aarden en houten materialen is vier tot vijf keer hoger dan dat van conventionele bouwmaterialen." – Matthias Richter, Materials and Air Pollutants Division, BAM

Uit een onderzoek naar meer dan 30 natuurlijke bouwmaterialen bleek dat 17 van de 19 complete wandopbouwen voldeden aan de strenge eisen van het AgBB-gezondheidsschema voor binnengebruik. Bij natuurlijke wandconstructies werden formaldehydeconcentraties gemeten van maximaal 15 µg/m³ na 28 dagen, wat aanzienlijk lager is dan de gebruikelijke limiet van 100 µg/m³. Het gebruik van kleipleister of onbehandeld hout kan dus direct bijdragen aan een gezondere binnenlucht. Naast deze gezondheidsvoordelen bieden natuurlijke materialen ook een inspirerende omgeving die creativiteit stimuleert en stress vermindert.

Meer Creativiteit en Minder Stress

Natuurlijke materialen hebben niet alleen een positief effect op de luchtkwaliteit, maar dragen ook bij aan een stimulerende en ontspannende werkomgeving. Onderzoek laat zien dat omgevingen met houten elementen angst aanzienlijk kunnen verminderen en het emotionele welzijn verbeteren.

"De gevoelde angst was duidelijk lager aan het einde van het experiment in de houten kamer dan in de controleruimte." – Journal of Environmental Psychology

In 2017 onderzochten Marita Sauerwein en Elvin Karana van de TU Delft, samen met Valentina Rognoli van Politecnico di Milano, het effect van "revived materials" op creativiteit. Ze werkten met 30 designstudenten en materialen zoals Goodhout (gemaakt van kokosnoot) en Ecovative (gebaseerd op mycelium). De resultaten waren opvallend: materialen met een verrassende tactiele ervaring – bijvoorbeeld een ruw uiterlijk maar een glad gevoel – verhoogden de bereidheid om ermee te ontwerpen. De studie toonde een sterke correlatie aan (r = 0,682, n = 180, p = 0,000) tussen de waargenomen esthetiek van een materiaal en de motivatie om ermee te werken.

"Mensen waren vaak bereid om met het materiaal te ontwerpen wanneer er een verrassende tactiele ervaring was, dat wil zeggen wanneer er een verschil was tussen de tactiele ervaring en de visuele aanwijzingen." – Marita Sauerwein, onderzoeker, TU Delft

Deze zintuiglijke stimulatie maakt creatieve projecten niet alleen leuker, maar ook productiever. Volgens de Attention Restoration Theory helpen natuurlijke materialen ook om mentale vermoeidheid te verminderen, wat het herstel van focus bevordert. Dit maakt ze extra aantrekkelijk voor DIY-projecten, zoals die te vinden zijn via Retoertje.nl.

Voorbeelden en Casestudies

Van Plastic Afval naar Functionele Voorwerpen

Plastic afval kan met slimme doe-het-zelf-technieken een compleet nieuw leven krijgen. Dankzij open-source blauwdrukken kunnen mensen thuis plastic recyclen tot handige voorwerpen zoals bekers, kommen, klemborden en kastgrepen. Het proces begint met het sorteren van plastic op type en kleur. Daarna wordt het versnipperd tot kleine vlokken en verwerkt via technieken zoals spuitgieten, compressie of extrusie.

Een inspirerend voorbeeld is de transformatie van weggegooide PVC-kozijnen en regenpijpen tot praktische dakpannen en gevelbekleding. Deze materialen vinden hun weg naar uitbouwen of worden binnenshuis gebruikt als decoratieve wandpanelen. Dit proces, bekend als 'reprocess', behoudt vaak de zichtbare kenmerken van het originele materiaal, zoals de doppen van plastic flessen, wat zorgt voor een uniek uiterlijk. Dit soort toepassingen ondersteunt een circulaire economie door materialen een tweede kans te geven.

Maar niet alleen plastic krijgt een tweede leven. Hergebruikt hout biedt ook talloze creatieve en duurzame mogelijkheden voor meubels en decoratie.

Hergebruikt Hout voor Meubels en Decoratie

Hout dat afkomstig is van slooplocaties blijkt een goudmijn voor doe-het-zelf-projecten. Denk bijvoorbeeld aan bekisting – houten platen die gebruikt worden bij betonconstructies – die vaak worden omgetoverd tot gevelpanelen, tafels of wanddecoraties. Dit proces valt onder 'repurpose', waarbij afgedankte materialen een nieuwe, hoogwaardige functie krijgen.

"Repurpose is een strategie die afgedankte producten of verouderde onderdelen een nieuw, hoogwaardig doel geeft... de toegevoegde waarde aan het materiaal in het vormgevingsproductieproces of tijdens de gebruiksfase gaat niet verloren, zoals wel het geval is bij Recycling." – M. Lepelaar, Producer, Hogeschool van Amsterdam

Naast hout wordt ook industrieel restmateriaal hergebruikt. Steenschotten uit de baksteenindustrie, bijvoorbeeld, worden omgetoverd tot duurzame buitenterrassen vanwege hun robuustheid. Oude spoorweginformatieborden krijgen een tweede leven als dienbladen, en lampen van Rijkswaterstaat worden omgebouwd tot stijlvolle tafellampen. Textiel is ook een populair materiaal: oude spijkerbroeken en gordijnen worden met stoffeertechnieken verwerkt tot meubelbekleding. Stylist Fietje Bruijn van vtwonen zegt hierover:

"Als je het stofferen onder de knie hebt, heb je voor een habbekrats elke keer een nieuwe stoel."

Hoe Retoertje.nl Doe-Het-Zelf Ondersteunt met Hergebruikte Materialen

Toegang tot Gecontroleerde Hergebruikte Materialen

Retoertje.nl biedt doe-het-zelvers een steeds wisselend aanbod van zorgvuldig gecontroleerde retour- en overstockmaterialen, perfect voor creatieve projecten. Met een indrukwekkende 8,9/10 op Kiyoh, gebaseerd op 528 beoordelingen, en kortingen tot wel 82%, is het platform een aantrekkelijke keuze voor voordelige en duurzame aankopen. Het assortiment varieert van bouwmaterialen zoals dakpanelen en kelderramen tot meubels en tuinartikelen, allemaal grondig geïnspecteerd en vaak in bijna-nieuwstaat.

De kortingen spreken voor zich: kelderramen kosten bijvoorbeeld €51,48 in plaats van €142,99 (64% korting), en stalen dakpanelen zijn verkrijgbaar voor €25,20 in plaats van €63,00 (60% korting). Populaire items zoals roestvrijstalen spoelbakken zijn soms binnen 12 uur uitverkocht. Elk product is voorzien van een duidelijk label, zoals 'Uitgepakt' of 'Oppervlakte schade', zodat je direct weet in welke staat het verkeert.

Deze aanpak biedt doe-het-zelvers materialen die hun oorspronkelijke waarde behouden. Dit proces, dat vaak wordt aangeduid als upcycling, voorkomt dat materialen worden gedegradeerd tot minderwaardige toepassingen. In tegenstelling tot recycling blijven hierbij unieke eigenschappen zoals vorm en samenstelling behouden. Dit draagt niet alleen bij aan duurzaamheid, maar vermindert ook direct afval.

Bijdragen aan Afvalvermindering

Met deze werkwijze voorkomt Retoertje.nl dat bruikbare producten als afval eindigen. Wist je dat elke Nederlander jaarlijks gemiddeld 500 kg afval produceert?. Door materialen via Retoertje.nl een tweede leven te geven, wordt de levenscyclus van producten verlengd – een belangrijk principe van de circulaire economie, waarin materialen zo lang mogelijk in gebruik blijven.

Bovendien vermindert het gebruik van hergebruikte materialen de vraag naar nieuwe grondstoffen. Dit is niet alleen duurzaam, maar ook economisch relevant, gezien de toenemende prijsvolatiliteit door geopolitieke risico's. Circulaire methoden zoals hergebruik kunnen daarnaast bijdragen aan het voorkomen van 45% van de wereldwijde CO₂-uitstoot afkomstig uit productie- en procesindustrie. Door overstock en geretourneerde goederen te kopen, speel je dus een directe rol in het verminderen van afval en het verkleinen van de ecologische impact van doe-het-zelfprojecten.

Conclusie

De onderzoeksresultaten laten zien dat hergebruikte materialen een dubbele winst opleveren: goed voor het milieu én goed voor je portemonnee. Door materialen een tweede leven te geven, draag je direct bij aan de circulaire economie, waarin slim hergebruik centraal staat. Bovendien help je waardevolle spullen uit de afvalberg te houden.

Het financiële voordeel is ook niet te onderschatten. Oudere materialen zijn vaak steviger en duurzamer dan veel nieuwe alternatieven, terwijl ze meestal tegen een fractie van de prijs verkrijgbaar zijn. Daarnaast is hergebruik veel minder energie-intensief dan recycling, waarbij materialen volledig afgebroken en opnieuw verwerkt moeten worden. Dat maakt hergebruik de duurzaamste keuze voor creatieve projecten.

Platforms zoals Retoertje.nl spelen hier slim op in door gecontroleerde, hoogwaardige materialen aan te bieden tegen aantrekkelijke prijzen. Door retour- en overstockproducten te kopen, voorkom je dat bruikbare spullen op de afvalhoop belanden en ondersteun je een circulaire aanpak dichtbij huis. Zoals stylist Fietje Bruijn treffend zegt:

"Krijg je stofferen onder de knie, heb je iedere keer een nieuwe stoel voor een prikkie".

Kortom, hergebruik is dé ideale keuze voor elke doe-het-zelver. Voor je volgende project is het absoluut de moeite waard om eerst naar hergebruikte materialen te kijken. Ze bieden niet alleen flexibiliteit en langdurig gebruik, maar maken ook een verschil voor het milieu. Met een bewuste keuze voor hergebruik combineer je creativiteit met een verantwoordelijke aanpak.

FAQs

Welke hergebruikte materialen zijn het meest geschikt voor DIY?

Hergebruikte materialen, zoals hout en bouwproducten, bieden een geweldige basis voor doe-het-zelf-projecten. Vooral afvalhout en bouwmaterialen die nog in goede staat verkeren, kunnen uitstekend opnieuw worden ingezet. Denk bijvoorbeeld aan oude balken, planken of stenen die hun oorspronkelijke functie opnieuw kunnen vervullen.

Het hergebruiken van deze materialen is niet alleen goed voor het milieu, maar helpt ook om kosten te besparen. Zo kun je met een beetje creativiteit unieke en duurzame projecten realiseren zonder je budget te overschrijden.

Hoe controleer ik de kwaliteit en veiligheid van tweedehands bouwmaterialen?

Bij het werken met tweedehands bouwmaterialen is het belangrijk om vooraf een grondige inventarisatie te doen. Dit begint met een visuele inspectie van de materialen. Let hierbij op eventuele schade, verontreiniging of tekenen van degradatie. Deze inspectie helpt niet alleen om de kwaliteit te beoordelen, maar ook om mogelijke risico's voor de veiligheid te identificeren.

Een ander belangrijk punt is het controleren op de aanwezigheid van schadelijke stoffen. Stoffen zoals asbest of lood kunnen de veiligheid ernstig in gevaar brengen en moeten daarom zorgvuldig worden uitgesloten voordat de materialen opnieuw worden gebruikt.

Tip: Kies voor herbruikbare en demontabele ontwerpen. Dit maakt het eenvoudiger om materialen te controleren en te verwijderen zonder dat ze beschadigd raken. Zo blijft de kwaliteit behouden, wat hergebruik in de toekomst vergemakkelijkt.

Een systematische aanpak is hierbij essentieel. Door een duidelijke procedure te volgen, zorg je ervoor dat de materialen niet alleen herbruikbaar zijn, maar ook voldoen aan de nodige veiligheidsnormen.

Wanneer is hergebruik duurder door transport of energieverlies?

Hergebruik kan soms een hogere prijskaartje hebben, vooral als het proces veel energie vereist of wanneer gebruikte materialen over grote afstanden moeten worden vervoerd. Dit kan de milieubelasting verhogen, vooral bij toepassingen waar hoogwaardige verwerking nodig is. Stel je bijvoorbeeld voor dat de transport- en energiekosten zwaarder wegen dan de voordelen die hergebruik oplevert.